Strona główna / Informacje/komunikaty / Opinia prawna w sprawie zwrotu kosztów przejazdu dzieci do gimnazjum w Dobczycach
Opinia prawna w sprawie zwrotu kosztów przejazdu dzieci do gimnazjum w Dobczycach Drukuj Email
Wpisany przez Michał Ładyga   
Piątek, 20 Luty 2009 13:27
 
"(...) W dniu 26 listopada 2008 r. rodzice dzieci mieszkających we wsi Sieraków i Stojowice uczęszczających do Gimnazjum w Dobczycach zwrócili się z prośbą o zwrot kosztów dojazdu dzieci ze szkoły do domu w dniach kiedy lekcje kończą się po odjeździe autobusu szkolnego.
Zgodnie z uchwałą nr VI/53/99 z dnia 22 marca 1999 r. Rady Miejskiej w Dobczycach w sprawie założenia Gimnazjum w Dobczycach, z dniem 1 września 1999 r. utworzone zostało Publiczne Gimnazjum z siedzibą w Dobczycach przy ul Parkowej 4 z oddziałami : Oddziałem Nr 1 w Kornatce, Oddziałem Nr 2 w Brzączowicach, Oddziałem Nr 3 w Stadnikach. Wieś Stojowice należy do obwodu macierzystego Gimnazjum w Dobczycach natomiast wieś Sieraków należy do obwodu Oddziału Nr 1 w Brzączowicach.
 
Do obowiązków gminy należy zorganizowanie sieci szkół publicznych w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego, o czym stanowi  art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DZ.U.2004 Nr 256 poz.5272 z póź.zm.), zwanej dalej ustawą. Ustalenie planu sieci szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez gminę oraz określenie granic obwodów szkół publicznych należy do kompetencji rady gminy. W art. 17 ust. 2 ustawy, ustawodawca zawarł warunki obowiązujące przy ustaleniu sieci szkół, tak aby droga dziecka z domu do szkoły nie przekraczała 3 km w przypadku klas I-IV szkół podstawowych i 4 km w przypadku klas V-VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów. Jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza te odległości, to w myśl art. 17 ust. 3 ustawy, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej.
 
Z powyższego wynika, że w obowiązujących przepisach ustawodawca nie przewidział sytuacji, aby gmina zwracała koszty przejazdu wtedy, gdy szkoła do której dziecko uczęszcza nie jest szkołą w obwodzie której dziecko mieszka oraz jeżeli droga dziecka do szkoły obwodowej nie przekracza odległości, o których mowa w powołanym wyżej art. 17 ust. 2 ustawy.
 
"Racjonalizacja sieci szkolnej pociąga za sobą konieczność organizowania przez samorządy dowozu większej liczby uczniów do szkół podstawowych i gimnazjów. Ich ustawowym obowiązkiem jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Dotyczy to tylko sytuacji dowozu do szkoły, w której uczeń ma zagwarantowane prawo realizacji obowiązku szkolnego. Jednak, gdy rodzice wybiorą dla dziecka inną szkołą, na gminie nie spoczywa obowiązek partycypowania w kosztach dowozu"(informacja przekazana w zastępstwie Ministra Edukacji Narodowej przez Sekretarza Stanu Irenę Dzierzgowską w związku z oświadczeniem senator Jadwigi Stokarskiej, złożonym na 59. posiedzeniu Senatu "Diariusz Senatu RP" nr 63).
 
Stanowisko takie potwierdza również wyrok z dnia 5 września 2007 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w obowiązujących przepisach ustawodawca nie przewidział sytuacji, aby gmina zwracała koszty przejazdu wtedy, gdy szkoła do której dziecko uczęszcza położona jest bliżej od szkoły, w obwodzie której dziecko mieszka (I OSK 835/07 LEX nr 384137).
 
W świetle powyższego stwierdzić należy, ze gmina nie ma obowiązku zwrotu kosztów przejazdu dzieci zamieszkałych w Sierakowie do Gimnazjum w Dobczycach, ponieważ wieś ta leży w obwodzie Oddziału 1 w Brzączowicach. Jeżeli chodzi o dzieci zamieszkałe w Stojowicach, a więc wsi należącej do obwodu macierzystego Gimnazjum w Dobczycach, to zwrot kosztów przejazdu jest uzależniony od długości drogi dziecka z domu do szkoły.
 
Natomiast udzielenie wsparcia finansowego w stosunku do dzieci niespełniających kryteriów dowozu ustalonych wyżej wymienionymi przepisami ustawy jest możliwe jedynie na podstawie ustawy o pomocy społecznej, po spełnieniu zawartych w tej ustawie wymogów formalnych.
 
Stanowisko takie potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 września 1997 r., sygn. akt K 6/97, który orzekając o zgodności art. 17 ust. 3 ustawy z Konstytucją wskazał, że jeżeli ze względu na sytuację społeczną lub materialną rodzin dzieci, których droga z domu do szkoły nie przekracza odległości określonych w art. 17 ust. 2 ustawy, istnieją uzasadnione powody udzielenia wsparcia finansowego w zakresie kosztów ponoszonych na dojazd, to gminy mogą samodzielnie, w oparciu o zasadę słuszności, uruchomić pozostające w ich dyspozycji środki socjalne.
 
Pogląd taki znajduje uzasadnienie również w uchwale Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze z dnia 2 lipca 2008 r.:
  1. "Artykuł 6 i 18 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym nie mogą stanowić samodzielnej podstawy prawnej do podjęcia uchwał przez radę miasta i gminy, określających zasady dofinansowania dowozów szkolnych z budżetu gminy uczniom niespełniającym kryteriów odległości ujętych w art. 17 ust. 2 ustawy o systemie oświaty."
  2. "Podstawę formalną do udzielania dofinansowania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dowozu dzieci do szkół stanowią normy prawne ujęte w ustawie o systemie oświaty, stanowiącej przepis szczególny normujący sferę działalności jednostki samorządu terytorialnego, określoną w art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym."
  3. "Możliwość dofinansowania dowozu dzieci do szkół winna wynikać wprost z obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie, gdyż organ władzy publicznej, wykonując zadania publiczne, jest obowiązany działać wyłącznie w granicach obowiązującego prawa."
  4. "Jedyną prawnie dopuszczalną drogą do dofinansowania - osobom fizycznym - dzieciom, niespełniającym wyżej opisanych kryteriów dowozu, byłoby rozważenie możliwości udzielenia wsparcia finansowego, zgodnie z normami określonymi w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) po spełnieniu wszystkich ujętych w tej ustawie wymogów formalnych.(107708 OwSS 2008/4/109)""